Tag Archive: Ανταμ Σμίθ


..και φυσικά θα είμαστε όλοι εκεί! Γιατί στην εποχή που ζούμε της έντονης ρευστότητας των αξιών, της αβεβαιότητας και απόλυτης σύγχυσης, όπου μπερδεύεται ο σοσιαλισμός με την βαρβαρότητα, με τον φιλελευθερισμό, ακόμα και τον νεοφιλελευθερισμό που οδήγησε για δεύτερη φορά, μετά τo 1929, το δυτικό κόσμο στην νέα οικονομική κρίση, το «αόρατο χέρι» της λεγόμενης ελεύθερης αγοράς καθίσταται όσο ποτέ άλλοτε επίκαιρο..

Η διοργάνωση λοιπόν ενός διεθνούς συνεδρίου με γενικό τίτλο

«Ο ADAM SMITH KAI Ο ΣΚΩΤΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ»

έχει τεράστιο σημασία γιατί α μη τι άλλο θα ξεκαθαρίσει  τα πράγματα τουλάχιστον θεωρητικά. Ας σπεύσουν λοιπόν οι μπερδεμένοι Πασόκοι και Νουδούδες αλλά και κάποιοι λεγόμενοι αριστεροί γιατί η επιστημονική γνώση δεν βλάπτει την υγεία..

Το συνέδριο διοργανώνουν οι Τομείς Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών από τις 18 έως τις 20 Δεκεμβρίου 2009, με αφορμή τη συμπλήρωση 250 χρόνων από τη δημοσίευση του έργου του Σκώτου φιλοσόφου ΄Ανταμ Σμιθ «Θεωρία των ηθικών συναισθημάτων», το σημαντικότερο, κατά την εκτίμηση του ίδιου, κείμενό του, το οποίο δημοσιεύθηκε το 1759 όταν δίδασκε ως καθηγητής ηθικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης.

Ο Σμιθ, είναι γνωστός ως «πατέρας» της κλασικής πολιτικής οικονομίας και ως υποστηρικτής της ελεύθερης αγοράς και του οικονομικού φιλελευθερισμού. Το βιβλίο του «Ο Πλούτος των εθνών» (1776) επηρέασε περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο την οικονομική επιστήμη, ενώ όροι όπως «καταμερισμός της εργασίας», «εργασιακή θεωρία της αξίας», «αόρατο χέρι» συνδέονται με το όνομα του Σκώτου αυτού φιλοσόφου και οικονομολόγου καθώς και με την πρωτοποριακή θεωρία του για την απελευθέρωση των αγορών από την κρατική και εκκλησιαστική εξουσία. Ωστόσο η έρευνα και μελέτη του έργου του, η οποία γνώρισε εκρηκτική άνθιση τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, έχει αναδείξει όψεις και δυνατότητες ερμηνείας, κυρίως του φιλοσοφικού του έργου, πολύ βαθύτερες και ευρύτερες που θέτουν υπό σοβαρή αμφισβήτηση το παραδοσιακό στερεότυπο. Στόχος του συνεδρίου είναι να αναδειχθεί το μέγεθος του ηθικού, κοινωνικού και οικονομικού έργου του Adam Smith, καθώς και η συμβολή του στην ανάπτυξη των κοινωνικών επιστημών και ιδιαίτερα της φιλοσοφίας. Οι βασικοί άξονες στους οποίους θα κινηθούν οι τοποθετήσεις των ομιλητών, είναι η θέση και η συμβολή του Adam Smith στον Σκωτικό Διαφωτισμό, η ανάδειξη των σχέσεων αυτού με Βρετανούς και Ευρωπαίους διανοούμενους του 18ου αιώνα, η οριοθέτηση των σχέσεων του έργου του με τη Φιλοσοφία, τις Κοινωνικές Επιστήμες, τη Λογοτεχνία και τις Τέχνες και η πρόσληψη των ιδεών του στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, ειδικότερα.

Στις εργασίες του συνεδρίου, θα συμμετάσχουν περίπου εξήντα διαπρεπείς επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, όπως ο Π. Γέπτος, ο Γ. Κριμπάς, ο Μ. Γκίβαλλος, ο Π. Νούτσος, ο Δ. Δρόσος, η Α. Γλυκοφρύδη-Λεοντσίνη, ο C. Berry, o D. Raynor, o R. Stalley, η F. Forman-Barzilai, o S. Fleischacker. Σε στρογγυλό τραπέζι θα παρουσιασθεί το βιβλίο του R. Hanley «Ο Α.Σμιθ και ο χαρακτήρας της αρετής», παρόντος και του συγγραφέα. Είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο συνέδριο λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε μια εποχή που καθιστά τις απόψεις αυτού επίκαιρες σε σχέση με τα σύγχρονα κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα. Οι ανακοινώσεις θα αναδείξουν τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της σκέψης του Σμιθ, όπως ο βιολογικός εξελικτικισμός ή η σύγχρονη οικονομική θεωρία, και την μετάβαση από την ιδεολογική εξάρτηση της σμιθιανής ηθικής σκέψης από μια απολογία του καπιταλισμού, μέσω του συμβολισμού του «αόρατου χεριού», στην επικαιρότητα της σε συνθήκες παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και ρύθμισης των αγορών και των αγοραίων σχέσεων.

Η Οργανωτική Επιτροπή του συνεδρίου αποτελείται από την Καθηγήτρια Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Αθανασία Γλυκοφρύδη – Λεοντσίνη και από τον Αναπληρωτή Καθηγητή Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Διονύσιο Δρόσο.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ:

Συνέχεια

«Αρετές και Συμφέροντα» συμβιβάζονται; Τα δύσκολα ερωτήματα είναι για τα καλά βιβλία, μόνο που σπανίζουν και αυτά. Η δικτατορία της αγοράς έχει σαρώσει, εκτός των άλλων και το «πνεύμα» και την «ηθική» όπως θάλεγε ο αλησμόνητος Αυλωνίτης, νομίζω στην «Ωραία των Αθηνών». Η κρίση που διερχόμαστε δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και ηθική και θα πρόσθετα χωρίς φόβο και πάθος και διανοητική.. Το ένα φέρνει το άλλο. Σαν νάχουν κολλήσει τα μυαλά σε μια μόνο κατεύθυνση. Κατανάλωση και κέρδος. Τώρα δε, που πλήττεται η κατανάλωση από την κρίση, πάλι την αύξηση της κατανάλωσης προτείνουν ως λύση! Κι όλα αυτά οι διάφοροι «προφεσόροι» της αγοράς τα διανθίζουν με περισπούδαστες μπούρδες ανακατεύοντας μεταξύ των άλλων και τον Ανταμ Σμίθ τον οποίο παρουσιάζουν ως τον μέγα απολογητή του καπιταλισμού..

 

 

Διονύση Δρόσου «Αρετ�ς και συμφ�ροντα» Η Βρετανική ηθική σκ�ψη στο κατώφλι της νεωτερικότητας Εκδ. Σαββάλας

Ευτυχώς όμως που υπάρχουν και σοβαροί πανεπιστημιακοί, όπως ο αν. καθηγητής της ηθικής φιλοσοφίας Διονύσης Δρόσος, που όχι μόνο ξέρουν να μελετούν, αλλά και το κυριότερο βλέπουν τον εαυτόν τους ενταγμένο μέσα στην κοινωνία που ζούμε και νοιάζονται γι αυτήν, αντί να απολαμβάνουν τις δάφνες τους και να ξεκοκαλίζουν ευρωπαϊκά προγράμματα κλεισμένοι μέσα σε ένα υπερβατικό, δήθεν επιστημονικό, καβούκι.. Λες και ήταν μια «παραγγελιά» της κοινωνίας λοιπόν, ο Διονύσης Δρόσος έρχεται να ξεκαθαρίσει τα πράγματα ακριβώς την στιγμή της μεγάλης κρίσης. Ανθολόγησε κείμενα σπουδαίων Βρετανών στοχαστών που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά και έγραψε ένα εκτενές και θαυμάσιο επίμετρο που, όχι μόνο κάνει ευκόλως κατανοητό τον προβληματισμό τους και ιδιαιτέρως του Ανταμ Σμίθ, αλλά και τον μεταφέρει στην εποχή μας.

Οι στοχαστές αυτοί συμμετείχαν σε μια σημαντική ηθικοφιλοσοφική συζήτηση από τα μέσα του 17ου μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, το διακύβευμα της οποίας αποτελεί η συμβατότητα της αρετής με τα ατομικά συμφέροντα.  Στο εξαιρετικό επίμετρο του ο καθηγητής Διονύσης Δρόσος επισημαίνει μεταξύ άλλων το κλίμα προβληματισμού εκείνης της εποχής: «Χαρακτηριστικό του εν λόγω κλίματος είναι η εστίαση του ενδιαφέροντος όχι τόσο στην οικονομική πρόοδο αλλά στις ηθικές επιπτώσεις της. Χωρίς να παύουν να είναι «μοντέρνοι», χωρίς να αμφισβητούν την αναγκαιότητα της ανάπτυξης του εμπορίου και την εξάλειψη όλων των καταλοίπων της παραδοσιακής κοινότητας, τα οποία θα μπορούσαν να εμποδίσουν ή να επιβραδύνουν αυτή την πρόοδο, οι διανοούμενοι της Σκοτίας διακατέχονται συγχρόνως από τη μέριμνα για τις επικίνδυνες ως προς την ηθική κοινότητα επιπτώσεις μιας ισχυρής εμπορικής αυτοκρατορίας και της συναφούς με αυτήν καθίδρυσης μιας «κοινωνίας ξένων»…».

Το μεγάλο πρόβλημα με τον Σμίθ είναι ότι δεν έγραψε μόνο για το «αόρατο χέρι της αγοράς» αλλά και για τα «ηθικά συναισθήματα» του ανθρώπου! Φυσικά οι διάφοροι αλήτες και ασυνείδητοι της αγοράς και τα golden boys της, επικαλούνται μόνο το «αόρατο χέρι», δηλαδή χωρίς περιστροφές, το δικό τους χέρι.. Ότι τάχα μου αυτό το «χέρι» ρυθμίζει από μόνο του την αγορά και μετατρέπει αυτομάτως το ιδιωτικό συμφέρον και σε κοινωνικό.. Όμως ο Σμιθ διέβλεπε καθαρά ότι, ενώ από τη μια η ελεύθερη αγορά έχει προοδευτική διάσταση και παράγει πλούτο, από την άλλη ευνοεί το εγωιστικό συμφέρον και την αδιαφορία για το κοινωνικό σύνολο. Έτσι στο άλλο μεγάλο έργο του, στην «Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων» (1759) έθετε το ερώτημα πώς είναι δυνατόν οι άνθρωποι, εγωιστές κατά κανόνα, να μπορούν να έχουν ηθικά κριτήρια, τη στιγμή που προτάσσουν πάντα το συμφέρον τους. Ο Σμίθ καυτηριάζει τους κυνικούς μεγαλοϊδιοκτήτες, οι οποίοι, «με την αρπακτικότητα και τον εγωισμό τους» προωθούν αποκλειστικά «ματαιόδοξες και ακόρεστες, προσωπικές επιθυμίες», καταδικάζοντας στην εξαθλίωση τους εργάτες τους, από τους οποίους εξαρτώνται για την παραγωγή ειδών πολυτελείας. Σ’ αυτή τους την παρανοϊκή συμπεριφορά, τονίζει ο Σμιθ, «καθοδηγούνται από ένα αόρατο χέρι (της αγοράς)…, χωρίς να έχουν την πρόθεση να προάγουν το γενικό, κοινωνικό συμφέρον». Την θεωρία του για τα ηθικά συναισθήματα ο Σμίθ την στηρίζει στο ένστικτο της ενσυναίσθησης. Ότι δηλαδή ο άνθρωπος από τη φύση του είναι εφοδιασμένος με τη δυνατότητα να μπαίνει στην θέση τού άλλου, να συμμερίζεται την αγωνία του και να τον συμπονάει και σε αυτήν την ενσυναίσθηση βρίσκεται η προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ηθικής συνείδησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ορθολογική κανονικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις και δικαιότερη κατανομή του πλούτου..

Δεν βρήκε την λύση ο Ανταμ Σμίθ. Μας είπε όμως ότι καμία αγορά, από μόνη της, δεν μπορεί να είναι ηθική και πολύ περισσότερο μια δικτατορία της αγοράς όπως η σημερινή. Ίσως η κρίση να αναγκάσει μερικούς να ξαναμελετήσουν τον Ανταμ Σμίθ, όχι γιατί περιμένουμε τίποτα καλύτερο από δαύτους, αλλά τουλάχιστον για να περισώσουν κάπως την επιστημονική τους σοβαρότητα.. Σε μας τους υπόλοιπους, ο Διονύσης Δρόσος με το βιβλίο του μας δίνει μια θαυμάσια ευκαιρία να διαβάσουμε κάτι πολύ χρήσιμο, τουλάχιστον για να μη μας δουλεύουνε ρε γαμώτο..

Απαραίτητη προϋπόθεση της γαϊδουρινής συμπεριφοράς είναι η γαϊδουρινή σκέψη.. Αυτή η σκέψη σε ένα δίποδο έχει τα εξής κύρια χαρακτηριστικά. Είναι αφόρητα επίμονη, αν δηλαδή κολλήσει κάπου δεν ξεκολλάει, όπως το συμπαθές τετράποδο που στυλώνει τα ποδάρια και δεν κουνάει με τίποτα.. Είναι επίσης τσιγκούνικη, όχι γιατί δεν έχει να δώσει αλλά γιατί έχει μίζερη καρδιά.. Και φυσικά διακατέχεται από πλήρη αναισθησία και αδιαφορία για τον άλλον.. Εν ολίγοις το άτομο πάσχει από συναισθηματική ανεπάρκεια βαριάς μορφής…

Βγήκε πάλι εχθές και μας είπε τα ίδια βαθυστόχαστα: Ότι πρέπει να πληρώσουν οι εργαζόμενοι γιατί παίρνουν πολλά.. Κάθε λίγο και λιγάκι, από τότε πού τον διόρισε ο Σημίτης διοικητή της τράπεζας Ελλάδος, στυλώνει τα ποδάρια στο ίδιο σημείο και γκαρίζει επίμονα.. Δεν χρειάζεται πια να διαβάζουμε τις εκθέσεις του.. Το συμπέρασμα είναι πάντα το ίδιο. Να πληρώσουν οι εργαζόμενοι! Αυτή τη φορά ξεστόμισε, με τον ίδιο ξεδιάντροπο τρόπο όπως πάντα και κάτι καινούργιο: Είναι μύθος, λέει, τα υπερκέρδη των τραπεζών(!) Οι τράπεζες λοιπόν καταληστεύουν στην κυριολεξία τον κόσμο, αρπάζουν σπίτια βγάζοντας τα στον πλειστηριασμό ακόμα και για χρέος 700 Ευρώ και ο υπεύθυνος για την τήρηση του νόμου στις τράπεζες συντάσσει εκθέσεις εναντίον των εργαζομένων για να σώσει την ..οικονομία! Το άκρον άωτον του γκαρκανισμού, κοινώς της γαϊδουριάς δηλαδή..

Όχι δεν πρόκειται για την θέση του επιστήμονα! Ούτε του διοικητή! Δεν είναι ο μόνος άλλωστε επιστήμονας και διοικητής. Είναι η αλαζονεία, ο κυνισμός και προπαντός η βαθιά αδιαφορία για τον άνθρωπο που κρύβονται πίσω από τη μάσκα του επιστήμονα και του διοικητή. Το συγκεκριμένο άτομο, με το πρόσχημα της προστασίας της οικονομίας, έχει μετατραπεί σε αμείλικτο διώκτη των εργαζομένων και το απολαμβάνει.. Βλέπει τον εαυτόν του στον καθρέφτη ως Ιαβέρη των φτωχών και αυτοθαυμάζεται! Φαίνεται ότι έχει απωλέσει κάθε δυνατότητα κοινωνικότητας, έχει απωλέσει παντελώς το ένστικτο της ενσυναίσθησης, τη δυνατότητα δηλαδή να μπαίνει στην θέση τού άλλου, να συμμερίζεται την αγωνία του άλλου, να συμπονάει.. Σε αυτό το ένστικτο στηρίζει την «θεωρία των ηθικών συναισθημάτων» του, όχι κάποιος κομμουνιστής, αλλά ο Ανταμ Σμίθ ο οποίος φυσικά δεν έχει μιλήσει μόνο για το «αόρατο χέρι» της αγοράς. (Αυτό είναι στο άλλο έργο του κε διοικητά) Λέει και για την ενσυναίσθηση η οποία αποτελεί την προϋπόθεση της ηθικής συνείδησης πού δεν φαίνεται να διαθέτει ο κος διοικητής.. Δεν είναι όλα νούμερα στην ζωή. Η οικονομία οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι να τον διώκει. Τα συμπαθή γαϊδουράκια αισθάνονται περισσότερο..

ΣΗΜ: Έχω ξαναγράψει για το άτομο και κάθε φορά που κάνει τέτοιες δηλώσεις θα ξαναγράφω..

buzz it!

Απαραίτητη προϋπόθεση της γαϊδουρινής συμπεριφοράς είναι η γαϊδουρινή σκέψη.. Αυτή η σκέψη σε ένα δίποδο έχει τα εξής κύρια χαρακτηριστικά. Είναι αφόρητα επίμονη, αν δηλαδή κολλήσει κάπου δεν ξεκολλάει όπως το συμπαθές τετράποδο που στυλώνει τα ποδάρια και δεν κουνάει με τίποτα, είναι τσιγκούνικη, όχι γιατί δεν έχει να δώσει αλλά γιατί έχει μίζερη καρδιά και τέλος διακατέχεται από πλήρη αναισθησία και αδιαφορία για τον άλλον.. Εν ολίγοις ο άνθρωπος πάσχει από συναισθηματική ανεπάρκεια βαριάς μορφής και εξηγούμαι..

Κάθε λίγο και λιγάκι από τότε πού τον διόρισε ο Σημίτης διοικητή της τράπεζας Ελλάδος γκαρίζει επίμονα. -Νά πληρώσουν οι μισθωτοί, πολλά παίρνουν, όχι αυξήσεις, να περικοπούν οι συντάξεις, να αυξηθούν τα όρια ηλικίας! Χθές ακούσαμε και πάλι τα μονότονα γκαρίσματα του Γκαργκάνα με την ευκαιρία της δημοσίευσης της διαβόητης πλέον έκθεσης του.. Λέτε να μην γνωρίζει ότι είμαστε από τις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης; Οτι οι άλλοι Ευρωπαίοι παίρνουν μισθούς διπλάσιους από εμάς; Οτι κατά μέσο όρο δουλεύουμε περισσότερο από τούς άλλους; Το γνωρίζει πάρα πολύ καλά.. Επομένως γιατί δεν ξεκολλάει; Ας εμβαθύνουμε λίγο στη σκέψη του. Η οικονομία, σκέφτεται, δεν πάει καλά και ποτέ δεν πρόκειται να πάει όσο ο παραγόμενος πλούτος μιας χώρας συσσωρεύεται ολοένα και περισσότερο στους λίγους και στους επιτήδειους.. Αυτοί όμως δεν πληρώνουν και καλά κάνουν, από την άλλη το χρέος είναι μεγάλο, να κι ο πληθωρισμός, τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι, επομένως ποιος θα πληρώσει; Φυσικά ο μισθωτός δεν γίνεται αλλιώς! Κάθε φορά ανακαλύπτει την ίδια ..λύση και δεν χρειάζεται πια να συντάσσει εκθέσεις. Αρκεί να βλέπουμε τη φάτσα του και έχουμε καταλάβει.. Κατά τα άλλα οι τράπεζες κατακλέβουν τον κόσμο και ο Γκαργκάνας πού είναι ο υπεύθυνος για την τήρηση του νόμου συντάσσει εκθέσεις εναντίων των εργαζομένων! Το άκρον άωτον της γαϊδουριάς δηλαδή..

Αλλά ακόμα και αν δεχτούμε ότι η οικονομική πραγματικότητα είναι έτσι όπως την περιγράφει, εκείνο που ενοχλεί περισσότερο είναι η αλαζονεία, ο κυνισμός και η βαθιά αδιαφορία για τον άνθρωπο. Το άτομο έχει απολέσει κάθε δυνατότητα κοινωνικότητας, έχει απολέσει το ένστικτο της ενσυναίσθησης, τη δυνατότητα δηλαδή να μπαίνει στην θέση τού άλλου, να συμμερίζεται την αγωνία του άλλου, να συμπονάει..Σε αυτό το ένστικτο στηρίζει τη θεωρία των ηθικών συναισθημάτων ο Ανταμ Σμίθ (Αυτός δεν ήταν κομμουνιστής κε διοικητά. Ο πρωτοπόρος θεωρητικός της αγοράς ήταν..). Στην ενσυναίσθηση βρίσκεται και η προϋπόθεση της ηθικής συνείδησης πού δεν φαίνεται να διαθέτει ο κος διοικητής.. Δεν είναι όλα νούμερα στη ζωή κε διοικητά.. Τα συμπαθή γαϊδουράκια αισθάνονται περισσότερο..

Αρέσει σε %d bloggers: