Tag Archive: ηθική


Και μόνο η λέξη «ανήθικο» είναι πια τόσο φαιδρή και γελοία.. Τέλος πάντων, κάθε θρησκεία, ιδεολογία, εποχή και πολιτισμός έχει και τη δική του ηθική.. Το τι είναι λοιπόν «ηθικό», ιδιαιτέρως σήμερα στην εποχή όπου η μόνη βεβαιότητα είναι η αβεβαιότητα, είναι αφάνταστα ρευστό..  Στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό η ηθική καθορίζεται πια από τις αξίες της αγοράς οι οποίες κυμαίνονται όπως οι μετοχές στο χρηματιστήριο.. Επειδή όμως ουδείς είναι μόνος αλλά όλοι μας είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε με τον «άλλον» και έτσι και αλλιώς συζούμε κάτω από την ίδια στέγη, στο ίδιο γραφείο, στην ίδια χώρα, στον ίδιο πλανήτη, πρέπει κάπως να συνεννοούμαστε.. Γι αυτόν και μόνο το λόγο και για καμία απολύτως ιδεολογία και θρησκεία, οφείλουμε τουλάχιστον να δεχτούμε ως κοινό οικουμενικό ορισμό του «ηθικού» απλώς την ευθύνη μας για τον «άλλον» και να μην τον βλάπτουμε ποτέ.. Όπως έλεγε και ο Κάντ στην «κατηγορική προσταγή» του, ποτέ να μην χρησιμοποιούμε τον άνθρωπο ως «μέσον» παρά μόνο ως σκοπό.. Αυτό και μόνο θα αρκούσε για να ήταν η κοινωνία και η ζωή μας πολύ-πολύ καλύτερη..

Ένιωσα την ανάγκη να γράψω αυτόν τον πρόλογο διαβάζοντας την έρευνα του Χάρβαρντ για την ηθική του διαδικτύου γιατί είπαμε. Η μόνη αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει μία μόνο αλήθεια.. Μεταφέρω  λοιπόν το ρεπορτάζ από τα «Νέα» και το αφήνω στα δικά σας σχόλια..

Έρευνα του Χάρβαρντ για την online συμπεριφορά των ανηλίκων

Την απουσία «ηθικών φραγμών» στους νέους την ώρα που «σερφάρουν» στο Ίντερνετ κατέδειξε έρευνα του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ που μελέτησε τις ηθικές ευαισθησίες της «ψηφιακής γενιάς».

Οι νέοι, την ώρα που βρίσκονται online, υποδύονται έναν διαφορετικό ρόλο από αυτόν που έχουν όταν δρουν στον πραγματικό κόσμο. Ο «ψηφιακός εαυτός» τους είναι πιο ανάλγητος, πιο σκληρός και πιο «ανήθικος».

Η έρευνα GoodPlay Project παρουσιάστηκε στο συνέδριο Social Good Summit της ιστοσελίδας Mashable. Παρουσιάζοντας τα βασικότερα ευρήματα, η Κάρι Τζέιμς, διευθύντρια Έρευνας του Χάρβαρντ, αναφέρθηκε στην ανάγκη καθοδήγησης των νέων για την ορθή χρήση των κοινωνικών δικτύων.

Η μελέτη ερεύνησε την «ταυτότητα» της «δικτυωμένης» νεολαίας και την συμπεριφορά που αυτή επιδεικνύει απέναντι σε θέματα όπως η ιδιωτική ζωή, η ιδιοκτησία, η εξουσία, η αξιοπιστία και η συμμετοχή.

Στερούνται ηθικής σκέψης

Η ερευνητική ομάδα του Χάρβαρντ διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι νέοι στερούνται ηθικής σκέψης και σεβασμού για τον υπόλοιπο κόσμο όταν χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο, ενώ οι ηθικές τους αναστολές αμβλύνονται ή εξαφανίζονται.

«Κάνω online ό,τι θέλω να κάνω. Δε νομίζω ότι είναι δουλειά κανενός να μου λέει τι δεν πρέπει να κάνω. Δε νιώθω υπεύθυνος απέναντι σε άλλους ανθρώπους όταν είμαι online. Περισσότερο νοιάζομαι για μένα, παρά για οποιονδήποτε άλλο».

Στην απάντηση αυτή, που έδωσαν αρκετοί ερωτώμενοι, συνοψίζεται ο τρόπος με τον οποίο σκέφτονται οι νέοι όταν «σερφάρουν» στον Παγκόσμιο Ιστό και το μέγεθος της ευθύνης που αντιλαμβάνονται ότι τους αναλογεί.

Οι νέοι που συμμετείχαν στην έρευνα δεν θεωρούν ανήθικο το «κατέβασμα» μουσικής από το Ίντερνετ ενώ φαίνεται ότι δεν τους απασχολεί ιδιαίτερα το θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων και της αμοιβής των δημιουργών.

Επίσης, η αντίδραση των περισσότερων όταν βλέπουν στο Ίντερνετ κάτι «περίεργο» είναι να βάζουν τα γέλια. Ακόμη κι αν είναι κάτι που στον «έξω κόσμο» θα τους ενοχλούσε, στο Ίντερνετ το προσπερνούν, θεωρώντας ότι δεν μπορούν να το αλλάξουν…

Αυτά για την έρευνα.. Τελικά δεν υπάρχει τίποτα το τραγικότερο από αυτήν την τελευταία διαπίστωση.  Να είσαι νέος και να πιστεύεις ότι δεν μπορείς να αλλάξεις τίποτα.. Αυτό μου φαίνεται όντως πολύ «ανήθικο»..

«Αρετές και Συμφέροντα» συμβιβάζονται; Τα δύσκολα ερωτήματα είναι για τα καλά βιβλία, μόνο που σπανίζουν και αυτά. Η δικτατορία της αγοράς έχει σαρώσει, εκτός των άλλων και το «πνεύμα» και την «ηθική» όπως θάλεγε ο αλησμόνητος Αυλωνίτης, νομίζω στην «Ωραία των Αθηνών». Η κρίση που διερχόμαστε δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και ηθική και θα πρόσθετα χωρίς φόβο και πάθος και διανοητική.. Το ένα φέρνει το άλλο. Σαν νάχουν κολλήσει τα μυαλά σε μια μόνο κατεύθυνση. Κατανάλωση και κέρδος. Τώρα δε, που πλήττεται η κατανάλωση από την κρίση, πάλι την αύξηση της κατανάλωσης προτείνουν ως λύση! Κι όλα αυτά οι διάφοροι «προφεσόροι» της αγοράς τα διανθίζουν με περισπούδαστες μπούρδες ανακατεύοντας μεταξύ των άλλων και τον Ανταμ Σμίθ τον οποίο παρουσιάζουν ως τον μέγα απολογητή του καπιταλισμού..

 

 

Διονύση Δρόσου «Αρετ�ς και συμφ�ροντα» Η Βρετανική ηθική σκ�ψη στο κατώφλι της νεωτερικότητας Εκδ. Σαββάλας

Ευτυχώς όμως που υπάρχουν και σοβαροί πανεπιστημιακοί, όπως ο αν. καθηγητής της ηθικής φιλοσοφίας Διονύσης Δρόσος, που όχι μόνο ξέρουν να μελετούν, αλλά και το κυριότερο βλέπουν τον εαυτόν τους ενταγμένο μέσα στην κοινωνία που ζούμε και νοιάζονται γι αυτήν, αντί να απολαμβάνουν τις δάφνες τους και να ξεκοκαλίζουν ευρωπαϊκά προγράμματα κλεισμένοι μέσα σε ένα υπερβατικό, δήθεν επιστημονικό, καβούκι.. Λες και ήταν μια «παραγγελιά» της κοινωνίας λοιπόν, ο Διονύσης Δρόσος έρχεται να ξεκαθαρίσει τα πράγματα ακριβώς την στιγμή της μεγάλης κρίσης. Ανθολόγησε κείμενα σπουδαίων Βρετανών στοχαστών που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά και έγραψε ένα εκτενές και θαυμάσιο επίμετρο που, όχι μόνο κάνει ευκόλως κατανοητό τον προβληματισμό τους και ιδιαιτέρως του Ανταμ Σμίθ, αλλά και τον μεταφέρει στην εποχή μας.

Οι στοχαστές αυτοί συμμετείχαν σε μια σημαντική ηθικοφιλοσοφική συζήτηση από τα μέσα του 17ου μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, το διακύβευμα της οποίας αποτελεί η συμβατότητα της αρετής με τα ατομικά συμφέροντα.  Στο εξαιρετικό επίμετρο του ο καθηγητής Διονύσης Δρόσος επισημαίνει μεταξύ άλλων το κλίμα προβληματισμού εκείνης της εποχής: «Χαρακτηριστικό του εν λόγω κλίματος είναι η εστίαση του ενδιαφέροντος όχι τόσο στην οικονομική πρόοδο αλλά στις ηθικές επιπτώσεις της. Χωρίς να παύουν να είναι «μοντέρνοι», χωρίς να αμφισβητούν την αναγκαιότητα της ανάπτυξης του εμπορίου και την εξάλειψη όλων των καταλοίπων της παραδοσιακής κοινότητας, τα οποία θα μπορούσαν να εμποδίσουν ή να επιβραδύνουν αυτή την πρόοδο, οι διανοούμενοι της Σκοτίας διακατέχονται συγχρόνως από τη μέριμνα για τις επικίνδυνες ως προς την ηθική κοινότητα επιπτώσεις μιας ισχυρής εμπορικής αυτοκρατορίας και της συναφούς με αυτήν καθίδρυσης μιας «κοινωνίας ξένων»…».

Το μεγάλο πρόβλημα με τον Σμίθ είναι ότι δεν έγραψε μόνο για το «αόρατο χέρι της αγοράς» αλλά και για τα «ηθικά συναισθήματα» του ανθρώπου! Φυσικά οι διάφοροι αλήτες και ασυνείδητοι της αγοράς και τα golden boys της, επικαλούνται μόνο το «αόρατο χέρι», δηλαδή χωρίς περιστροφές, το δικό τους χέρι.. Ότι τάχα μου αυτό το «χέρι» ρυθμίζει από μόνο του την αγορά και μετατρέπει αυτομάτως το ιδιωτικό συμφέρον και σε κοινωνικό.. Όμως ο Σμιθ διέβλεπε καθαρά ότι, ενώ από τη μια η ελεύθερη αγορά έχει προοδευτική διάσταση και παράγει πλούτο, από την άλλη ευνοεί το εγωιστικό συμφέρον και την αδιαφορία για το κοινωνικό σύνολο. Έτσι στο άλλο μεγάλο έργο του, στην «Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων» (1759) έθετε το ερώτημα πώς είναι δυνατόν οι άνθρωποι, εγωιστές κατά κανόνα, να μπορούν να έχουν ηθικά κριτήρια, τη στιγμή που προτάσσουν πάντα το συμφέρον τους. Ο Σμίθ καυτηριάζει τους κυνικούς μεγαλοϊδιοκτήτες, οι οποίοι, «με την αρπακτικότητα και τον εγωισμό τους» προωθούν αποκλειστικά «ματαιόδοξες και ακόρεστες, προσωπικές επιθυμίες», καταδικάζοντας στην εξαθλίωση τους εργάτες τους, από τους οποίους εξαρτώνται για την παραγωγή ειδών πολυτελείας. Σ’ αυτή τους την παρανοϊκή συμπεριφορά, τονίζει ο Σμιθ, «καθοδηγούνται από ένα αόρατο χέρι (της αγοράς)…, χωρίς να έχουν την πρόθεση να προάγουν το γενικό, κοινωνικό συμφέρον». Την θεωρία του για τα ηθικά συναισθήματα ο Σμίθ την στηρίζει στο ένστικτο της ενσυναίσθησης. Ότι δηλαδή ο άνθρωπος από τη φύση του είναι εφοδιασμένος με τη δυνατότητα να μπαίνει στην θέση τού άλλου, να συμμερίζεται την αγωνία του και να τον συμπονάει και σε αυτήν την ενσυναίσθηση βρίσκεται η προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ηθικής συνείδησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ορθολογική κανονικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις και δικαιότερη κατανομή του πλούτου..

Δεν βρήκε την λύση ο Ανταμ Σμίθ. Μας είπε όμως ότι καμία αγορά, από μόνη της, δεν μπορεί να είναι ηθική και πολύ περισσότερο μια δικτατορία της αγοράς όπως η σημερινή. Ίσως η κρίση να αναγκάσει μερικούς να ξαναμελετήσουν τον Ανταμ Σμίθ, όχι γιατί περιμένουμε τίποτα καλύτερο από δαύτους, αλλά τουλάχιστον για να περισώσουν κάπως την επιστημονική τους σοβαρότητα.. Σε μας τους υπόλοιπους, ο Διονύσης Δρόσος με το βιβλίο του μας δίνει μια θαυμάσια ευκαιρία να διαβάσουμε κάτι πολύ χρήσιμο, τουλάχιστον για να μη μας δουλεύουνε ρε γαμώτο..

Στη βαριά φιλοσοφία τόριξε ο Αντ1 προκειμένου να απαντήσει στην γενική κατακραυγή για «την στιγμή της αλήθειας» του, την αλήθεια της κας Μανωλίδου και την αλήθεια των πάσης φύσεως ριάλιτι δραστηριοτήτων στις οποίες πρωταγωνιστεί από την εμφάνιση του στην τηλεοπτική αγορά. Μόνο που, φιλοσοφώντας- φιλοσοφώντας, αποκαλύπτει χωρίς να το θέλει και τις «στιγμές της αλήθειας» της ιδιοκτησίας του..

«Βρισκόμαστε μπροστά σε μια φοβική κοινωνία; Ποιος ορίζει τι είναι καλό και τι κακό, τι είναι ηθικό και ανήθικο»; Αναρωτιέται στοχαστικά ο Αντ1 διά στόματος Ευαγγελάτου προσπαθώντας να απαντήσει στην απόφαση του ραδιοτηλεοπτικού συμβουλίου που «τιμώρησε» το κανάλι με πρόστιμο 200 χιλιάδων Ευρώ. Δεν θα σταθώ στον θλιβερό θίασο των βουλευτών που έσπευσαν αμέσως να συμπαρασταθούν με δηλώσεις προεξάρχοντος του, συνταγματολόγου παρακαλώ, Αντρέα Λοβέρδου! Θα σταθώ όμως  σε ότι αγγίζει περισσότερο τα δικά μου χωράφια, δηλαδή στο καθαρά φιλοσοφικό μέρος της υπόθεσης.

Δεν ξέρει λοιπόν ο κος Κυριακού (για να μιλάμε πια συγκεκριμένα και όχι για κάποιον απρόσωπο και τελικά ανεύθυνο Αντ1) αν είναι καλό ή κακό, ηθικό ή ανήθικο το γεγονός ότι πουλάει το θέαμα των ψώνιων και δυστυχισμένων, όπως γίνεται στα ριάλιτι του και το θέαμα της ανθρώπινης κατάπτωσης και απίστευτης ξεφτίλας των παικτών και της παρουσιάστριας, όπως γίνεται στην «στιγμής της αλήθειας» τους..

Τόριξε λοιπόν στην φιλοσοφία ίσως γιατί δεν τολμά να δηλώσει επίσημα και με παρρησία την δική του άποψη για το καλό και το κακό, το δέον και ηθικό. Η άποψη αυτή δεν έχει φυσικά καμία σχέση με τον Καντ που λέει πως το θεμέλιο της ηθικότητας είναι η αυτονομία του ατόμου κι ότι η ηθική δεν νοείται χωρίς την ελευθερία. Το άτομο δηλαδή οφείλει να πράττει το δέον (κατηγορική προσταγή) με απόλυτη ελεύθερη θέληση και αυτονομία χωρίς κανένα εσωτερικό ή εξωτερικό συμφέρον και καταναγκασμό. Ούτε έχει σχέση με μια μεταμοντέρνα φιλοσοφική άποψη περί ηθικής, ότι δηλαδή δεν υπάρχει καλό και κακό, όλα είναι σχετικά και επομένως όλα είναι νόμιμα.. Άλλωστε μια τέτοια, δήθεν μεταμοντέρνα, άποψη δεν υπάρχει στην σοβαρή φιλοσοφία. Ούτε έχει σχέση με τις αντιλήψεις ημών των πτωχών σοφιστών.  Παν μέτρον άνθρωπος είπαμε ως γνωστόν και όχι παν μέτρον, τηλεθέαση και Μαρί.. Και εξηγούμαι.

Στην πραγματικότητα ο κος Κυριακού είναι ένας κοινός μηδενιστής. Μηδενίζει κάθε αξία και αναδεικνύει μόνο τις δικές του. Το μέτρο του καλού και ηθικού για τον κο Κυριακού είναι καθαρά ιδιωτικό. Κι εδώ που τα λέμε μεταξύ μας θα ήταν και πολύ χοντρή μαλακία να έχει κανείς δικό του κανάλι, τέτοιας εμβέλειας και να μην ορίζει ο ίδιος ποιο είναι το καλό και το κακό, ποιο το πολιτικώς ορθό και μη ορθό κλπ, κλπ..

Ας δούμε λοιπόν πως αντιλαμβάνεται ο κος Κυριακού το καλό και ηθικό και πως με όρους Αντ1 αποκαλύπτει την στιγμή της δικής του αλήθειας.

Ιδού για παράδειγμα πως αντιλαμβάνεται την Ολυμπιακή Ιδ�α ο πρόεδρος της ΕΟΕ κος Κυριακού

Ιδού το Ολυμπιακόν Ιδεώδες του προέδρου της ΕΟΕ κου Κυριακού

Εδώ η σούπερ Ολυμπιονίκης Μαρί Κυριακού και πίσω της οι πάντες. Ολυμπιονίκες, παράγοντες, δήμαρχοι, υπουργοί, ακόμα και ο σύζυγος

Στο επίκεντρο η σούπερ Ολυμπιονίκης όλων των εποχών Μαρί Κυριακού και πίσω της οι πάντες, παράγοντες, δήμαρχοι, υπουργοί και φυσικά ο σύζυγος

Και φτάνουμε τώρα στο άκρον άωτον του καλού που αγγίζει πλέον το πλατωνικό αγαθό.. η Μαρί Κυριακού είναι η μοναδική ελληνική υποψηφιότητα για τα Ευρωπαϊκά Βραβεία Εθελοντικής Προσφοράς που θα απονεμηθούν στις 5 Δεκεμβρίου -παγκόσμια ημέρα του εθελοντή- στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επειδή ο δυστυχής σύζυγος της έδωσε μια εκπομπούλα τύπου κοινωνικού μάρκετινγκ και διαφήμισης στον κανάλι του, όπου η Μαρί παρουσιάζει «με αγάπη» κοινωνικά διαφημιστικά μηνύματα! Τέτοια προσφορά στην κοινωνία και στον πολιτισμό σας λέω.. Κι ύστερα ο Ευαγγελάτος αναρωτιέται για το ποιος ορίζει το καλό και το κακό.. Είπαμε ότι το… σέρνει καράβι, αλλά να είναι και τόσο ..φιλοσοφημένο δεν το περίμενα!

ΣΗΜ. Μια μικρή αναλυσούλα για μια άλλη αδίστακτη την κα Μανωλίδου ΕΔΩ

Αρέσει σε %d bloggers: